İçeriğe geç
TaxNXT — Muhasebe ve Danışmanlık

Bordro ve İstihdamYayınlanma tarihi Son güncelleme 6 dk okuma

Polonya'da İlk Çalışanınızı İşe Almak: İşveren Kontrol Listesi

Polonya'da ilk işe alımdan önce ve sonra yapılması gerekenler: ZUS kaydı, iş sözleşmesi, sağlık muayenesi, İSG eğitimi, PPK ve aylık bordro döngüsü.

Yazar Aleksandra Laryionava · TAXNXT

Toplantı masasının başında konuşan kadını dinleyen, dizüstü bilgisayarlarıyla oturan çalışma arkadaşları

Bu kontrol listesi, Polonya’da ilk iş sözleşmesini imzalamaya hazırlanan yabancı sermayeli şirketler, örneğin limited şirketler (spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, sp. z o.o.) için hazırlanmıştır. Yükümlülükleri ortaya çıktıkları sırayla ele alır: ilk iş gününden önce, ilk haftalarda ve sonrasında her ay.

Rehber; sosyal sigorta kurumuna kayıt, iş sözleşmesi, işe başlamadan önceki zorunlu adımlar, personel dosyası, çalışan sermaye planı, düzenli bordro bildirimleri ve AB dışından personel istihdamına ilişkin temel kuralı kapsar.

ZUS kayıtları

Prim ödeyicisi olarak şirket

Ulusal Mahkeme Sicili’ne (Krajowy Rejestr Sądowy, KRS) kayıtlı bir şirket, Sosyal Sigortalar Kurumu’na (Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ZUS) ayrıca prim ödeyicisi bildirimi vermez. Tamamlayıcı bilgilerini NIP-8 formuyla vergi dairesine iletir; ZUS da KRS ve vergi sicili verilerinden prim ödeyicisi hesabını açarak ZUS ZPA, ZBA ve ZAA formlarını kendisi düzenler.

ZUS, NIP-8 formunun KRS tescilinden itibaren 7 gün içinde verilmesini ister. Şirketin prim ödemeye başladığı tarih bu tamamlayıcı bilgilerin bir parçasıdır ve Sosyal Sigorta Sistemi Kanunu bu bilginin ilk çalışanın işe alınmasından itibaren 7 gün içinde bildirilmesini öngörür (md. 43). NIP-8’i henüz personeli yokken vermiş olan şirket, bu tarihi ilk işe alımda bildirir.

Çalışan

Her çalışan, işe başlama tarihinden itibaren 7 gün içinde ZUS’a bildirilir: sosyal sigorta ve sağlık sigortası için ZUS ZUA, yalnızca sağlık sigortası söz konusuysa ZUS ZZA formuyla. Çalışanın sağlık sigortasından yararlanan aile bireyleri ZUS ZCNA formuyla bildirilir.

Belgeler eZUS portalındaki ePłatnik uygulaması veya Płatnik programı üzerinden elektronik olarak gönderilir. En fazla beş kişi için prim bildiren ödeyiciler kâğıt form da kullanabilir.

İş sözleşmesi

İş sözleşmesi (umowa o pracę) deneme süreli, belirli süreli veya belirsiz süreli olarak yapılır (İş Kanunu md. 25).

  • Deneme süresi: en fazla 3 ay. Taraflar ardından 6 aydan kısa belirli süreli bir sözleşme planlıyorsa üst sınır 1 ay, 6 ila 12 aylık bir süre planlanıyorsa 2 aydır. İşin niteliği gerektiriyorsa bu kısa süreler bir kez ve en fazla 1 ay uzatılabilir.
  • Belirli süre: aynı taraflar arasındaki belirli süreli çalışmanın toplamı 33 ayı, sözleşme sayısı ise üçü aşamaz. Sınırlardan biri aşıldığında çalışan belirsiz süreli çalışıyor kabul edilir. Yerine vekâlet, mevsimlik veya geçici iş, görev süresi ya da iş müfettişliğine bildirilen objektif nedenlerle yapılan sözleşmeler bu sınırlara tabi değildir.
  • Belirsiz süre: sınırlara ulaşıldığında geçerli olan standart sözleşme türü.

Sözleşme yazılı yapılır. Yazılı yapılmamışsa işveren, çalışanı işe başlatmadan önce tarafları, sözleşme türünü ve koşullarını yazılı olarak teyit eder. Sözleşmede en az işin türü, çalışma yeri, ücret ve bileşenleri, çalışma süresi ve işe başlama tarihi yer alır.

Ücret asgari ücretin altında olamaz: tam zamanlı çalışma için 2026’da aylık brüt 4.806 PLN, 1 Ocak 2027’den itibaren 4.950 PLN (ayrıntılar). 24 Aralık 2025’ten bu yana adaylara pozisyonun başlangıç ücreti veya ücret aralığı da bildirilmelidir: iş ilanında, ilanda yoksa mülakattan önce ya da en geç çalışma ilişkisi başlamadan önce (md. 18³ca).

İlk günden önce: bilgilendirme, sağlık muayenesi ve İSG eğitimi

İşveren, çalışanı işe başlattığı günden itibaren 7 gün içinde çalışma koşullarına ilişkin yazılı bilgi verir (md. 29 §3). Bu bilgi günlük ve haftalık çalışma süresi normlarını, ara ve dinlenme sürelerini, fazla mesai kurallarını, ücretli izni, ihbar sürelerini ve eğitim haklarını kapsar. İşyeri yönetmeliği yoksa ücretin ödeme tarihleri ve işe devamın nasıl teyit edildiği de bildirilir.

Primlerin aktarıldığı sosyal güvenlik kurumlarına ilişkin bilgi 30 gün içinde verilir. Her iki bilgi de kâğıt veya elektronik ortamda verilebilir; elektronik belge çalışanın yazdırıp saklayabileceği biçimde olmalı, işveren de teslim edildiğine dair kanıtı muhafaza etmelidir.

Çalışan, işe başlamadan önce işe giriş sağlık muayenesinden (wstępne badania lekarskie) geçmelidir. Muayene işverenin sevkiyle ve işverenin masrafıyla yapılır; işveren, ilgili pozisyon için güncel sağlık raporu olmadan kimseyi çalıştıramaz (md. 229). Temel istisna, önceki işinin bitiminden sonraki 30 gün içinde aynı tür pozisyona alınan ve geçerli raporu olan kişidir; bu istisna özellikle tehlikeli işlerde uygulanmaz.

İş sağlığı ve güvenliği (İSG) giriş eğitimi (szkolenie BHP) de işe başlamadan önce tamamlanmalıdır (md. 237³). Her yeni çalışan genel talimat (instruktaż ogólny) alır. Bedensel işlerde ve sağlığa zararlı, ağır veya tehlikeli etkenlere maruz kalınan pozisyonlarda buna iş yerine özgü talimat (instruktaż stanowiskowy) eklenir.

Personel dosyası ve PPK

İşveren, personel dosyası (akta osobowe) dahil çalışanlara ilişkin belgeleri kâğıt veya elektronik ortamda tutar. Bu belgeler çalışma süresi boyunca ve çalışma ilişkisinin sona erdiği takvim yılının bitiminden itibaren 10 yıl saklanır; başka mevzuat daha uzun bir süre öngörüyorsa o süre uygulanır.

Çalışan sermaye planları (pracownicze plany kapitałowe, PPK), otomatik katılımlı bir işyeri birikim sistemidir:

  • İşveren, ilk çalışan için PPK sözleşmesinin son gününden en geç 10 iş günü önce bir finans kuruluşuyla PPK yönetim sözleşmesi imzalar.
  • Her çalışan adına PPK sözleşmesi, 14 günlük çalışmadan sonra ve 3 aylık çalışma süresinin dolduğu ayı izleyen ayın 10’una kadar imzalanır; çalışan katılmak istemediğini yazılı olarak bildirirse sözleşme yapılmaz.
  • 55 ile 70 yaş arasındaki çalışanlar yalnızca talep ederlerse katılır. Temel katkı payları işveren için ücretin %1,5’i, çalışan için %2’sidir.

İşe alımdan sonra: aylık ve yıllık bordro döngüsü

Bordro başladıktan sonraki temel yükümlülükler şunlardır:

Yükümlülük Form Son tarih
Sosyal sigorta ve sağlık primleri ZUS DRA beyannamesi ve ZUS RCA raporları Tüzel kişiliği olan şirketler (ör. sp. z o.o.) için izleyen ayın 15’i; diğer ödeyiciler için 20’si
Ücretten kesilen gelir vergisi avansları Vergi dairesine ödeme İzleyen ayın 20’si
İşverenin yıllık vergi beyannamesi PIT-4R İzleyen yılın ocak ayı sonu
Her çalışan için yıllık gelir bildirimi PIT-11 Vergi dairesine ocak sonu; çalışana şubat sonu

PIT-4R ve PIT-11 vergi dairesine elektronik olarak verilir. Aylık vergi indiriminin işverence uygulanmasını isteyen çalışan PIT-2 formunu verir. Ay ay takvim için aylık vergi ve ZUS takvimine, bir çalışanın toplam maliyeti için ise Polonya’da bir çalışanın maliyeti rehberine bakabilirsiniz.

AB dışından bir çalışanı işe almak

AB, AEA ve İsviçre vatandaşları ile daimi oturma izni sahipleri gibi bazı gruplar Polonya iş piyasasına serbestçe erişebilir. Diğer yabancılar ise Kanun onları muaf tutmadıkça çalışma izni veya çalışmayı da kapsayan geçici oturma izni gibi bir çalışma yetkisine ihtiyaç duyar. Kurallar, 1 Haziran 2025’ten bu yana yürürlükte olan, yabancılara iş verilmesinin koşullarına ilişkin 20 Mart 2025 tarihli Kanun’la belirlenmiştir:

  • İşveren çalışma izni (zezwolenie na pracę) başvurusunu yalnızca çevrim içi olarak, çalışma bakanlığının sistemi üzerinden yapar. İzin en fazla 3 yıl için verilir.
  • Bir yönetmelikte sayılan ülkelerin vatandaşları için bunun yerine daha basit olan, yabancıya iş verilmesine ilişkin beyan (oświadczenie o powierzeniu pracy cudzoziemcowi) kullanılabilir.
  • Sözleşme yazılı olmalı ve yabancı çalışan işe başlamadan önce imzalanmalıdır. Sözleşme Lehçe ise ve çalışan Lehçe bilmiyorsa, imzadan önce kendisine anlayacağı dilde yazılı bir metin verilir.
  • İşveren, işe başlamadan önce çalışanın geçerli oturma belgesini kontrol edip bir kopyasını saklar ve Lehçe sözleşmeyi çevrim içi sistem üzerinden izni veren makama iletir.

İlk işe alım kontrol listesi

  1. Prim ödeme başlangıç tarihi dahil NIP-8 tamamlayıcı bilgilerinin vergi dairesine ulaştığını teyit edin.
  2. Pozisyonun ücretini veya ücret aralığını ilanda yayımlayın ya da mülakattan önce adaya bildirin.
  3. AB dışından bir aday için çalışmanın yasal dayanağını kontrol edin ve önce izni veya beyanı alın.
  4. İşe giriş sağlık muayenesi için sevk belgesini düzenleyin ve raporu alın.
  5. Yazılı iş sözleşmesini ilk iş gününden önce imzalayın.
  6. Genel İSG talimatını ve gerekiyorsa iş yerine özgü talimatı verin.
  7. Çalışanı 7 gün içinde ZUS ZUA formuyla ZUS’a bildirin.
  8. Çalışma koşullarına ilişkin yazılı bilgiyi 7 gün içinde verin.
  9. Personel dosyasını açın ve çalışan verirse PIT-2 formunu alın.
  10. Üçüncü çalışma ayından sonra gelen PPK tarihlerini takviminize işleyin.
  11. İlk bordroyu çalıştırın; ZUS DRA beyannamesini ve vergi avansını süresinde verin.

TaxNXT nasıl yardımcı olur

Bordro ve İK uyum ekibimiz, yabancı sermayeli şirketlerin ilk işe alım sürecini kurar: prim ödeyicisinin ve çalışanın ZUS kayıtları, iş sözleşmeleri ve çalışma koşullarına ilişkin yazılı bilgilendirme, personel dosyası, PPK kaydı ve ilk bordrodan itibaren aylık ZUS ve PIT bildirimleri. Türkçe, İngilizce ve Lehçe çalışıyoruz. Ayrıntılar için bordro ve İK uyum hizmetimize göz atabilirsiniz.

Kaynaklar

Bu rehber aşağıdaki resmi kaynaklara dayanır. Kurallar değişebilir — harekete geçmeden önce kontrol edin ya da bize sorun.

SSS

Sıkça sorulan sorular

Yeni bir çalışan ZUS'a ne kadar sürede bildirilmelidir?

İşe başlama tarihinden itibaren 7 gün içinde. İşveren sosyal sigorta ve sağlık sigortası için ZUS ZUA formunu, yalnızca sağlık sigortası söz konusuysa ZUS ZZA formunu verir; sigortadan yararlanan aile bireylerini ise ZUS ZCNA formuyla bildirir.

Çalışan sağlık muayenesinden önce işe başlayabilir mi?

Hayır. İşveren, ilgili pozisyon için engel bulunmadığını gösteren güncel bir sağlık raporu olmadan kimseyi çalıştıramaz. Muayene işverenin sevkiyle yapılır ve masrafı işverene aittir. Önceki işinin sona ermesinden sonraki 30 gün içinde aynı tür pozisyona alınan ve geçerli raporu bulunan kişi, özellikle tehlikeli işler dışında, muayeneden muaf olabilir.

Polonya'da deneme süresi en fazla ne kadar olabilir?

En fazla 3 ay. Taraflar ardından 6 aydan kısa belirli süreli bir sözleşme planlıyorsa deneme süresi 1 ay, 6 ila 12 aylık bir süre planlanıyorsa 2 ay ile sınırlıdır. İşin niteliği gerektiriyorsa bu kısa süreler bir kez ve en fazla 1 ay uzatılabilir.

Küçük bir şirket PPK sunmak zorunda mı?

Kural olarak evet; bir çalışan 3 aylık çalışma süresini doldurduğunda yükümlülük doğar. Tüm çalışanları PPK katkısı yapmak istemediklerini yazılı olarak bildiren mikro işletmeler PPK Kanunu'nun kapsamı dışında kalır. 55 ile 70 yaş arasındaki çalışanlar ise yalnızca kendi talepleriyle katılır.

Yazan

Aleksandra Laryionava

TAXNXT

İlgili makaleler

Tüm Makaleleri Keşfet

İletişime Geçin

Polonya’daki Operasyonlarınızı Güvenle Yönetin

Muhasebe, vergi, bordro ve operasyon süreçlerinizi tek noktadan yönetmek için ekibimizle iletişime geçin.